هو الحق

بسیاری از تحلیلگران غربی جریان رویکرد دینی را بسیار قوی تر از حد متصور دانسته و بیان این مطلب که : «در شرایط حاضر هیچ قدرت اجتماعی قوی تر از دین(در جهان) وجود ندارد(۱)» و با تاکید بر اینکه: «مردم دنیا به طور روز افزون چه در غرب و چه در شرق به طرف خداوند٬ مذهب و معنویت سوق پیدا می کنند(۲)» اعتقاد خود را اینگونه ابراز می دارند که:
«جریان بازگشت ملت ها به دین باوری همانند یک سیل خروشان به راه افتاده است و این تصور که سکولاریسم همه جهان را در برمی گیرد به پایان رسیده است(۳)»
و تصریح می نمایند :
«همه به اشتباه در این اندیشه بودند که دنیاگرایی در حال به تحلیل بردن مذهب است و هیچ چیز نمی تواند مانع آن شود.(۴)»

پیتر ال برگر(Peter L Berger) از مشهورترین جامعه شناسان دینی٬ استاد دانشگاه بوستون و مدیر موسسه مطالعات فرهنگ اقتصادی در این دانشگاه در همین زمینه می نویسد:

«نظریه سکولاریزاسیون... ایده ساده ای است: نوگرایی لزوما به افول دین هم در جامعه و هم در نظم افراد منجر خواهد شد٬ ولی همین ایده بسیار ساده غلط از آب درآمده است... و نوگرایی در بسیاری از مناطق حرکت های قدرتمند ضد سکولار را به دنبال داشته است... و اصولا این [نظریه] که نوگرایی لزوما به افول دین می انجامد فاقد ارزش است.»

برگر می افزاید:

« حقیقت آن است که جوامع دینی علی رغم عدم تطابق و سازگاری با الزامات جهان سکولار٬ همچنان باقی مانده و حتی گسترش یافته اند و به بیا ساده تر تجربه دین سکولاریزه شده عملا با شکست مواجه شده٬ اما حرکت های دینی به همراه اعتقادات و رویه هایی که از گرایشات مافوق طبیعی منبعث می شوند با موفقیت های چشم گیری مواجه بوده اند.»

رج ببی(Reg Bibby) جامعه شناس و مفسر برجسته گرایشات مذهبی مردم کانادا نیز در کتاب جدید خود به نام (Restless God) با بیان اینکه:«گرایش به دین در سراسر دنیا رو به فزونی است» و «مذهب به گونه اعجاب آوری جایگاه خود را باز می یابد» می نویسد:

« این پدیده تئوری سکولاریزاسیون را که از دهه 1960 به بعد تدریس شده است و بر اساس آن با رشد روزافزون صنعتی شدن جوامع، به ناچار گرایش مردم به دین کاسته می شود؛ ابطال می کند»

 توضیحات :

۱- گراهام فولر تئوریسین برجسته سازمان سیا در امور سیاست خارجی٬ وی در سال ۱۹۸۲ به عنوان مامور اطلاعات داخلی برای پیش بینی های بلندمدت خاور میانه در سازمان سیا مشغول به کار شد و  در سال ۱۹۸۶ به سمت معاون شورای اطلاعات داخلی سازمان سیا منصوب شد.

۲- تحلیل گر هفته نامه فرانسوی نوول آبزرواتور

۳- تحلیل گر نشریه امریکایی واشنگتن تایمز

۴- دیوید بارت٬ مسئول دایرة المعارف جهانی مسیحیت

«بیل مایرز» روزنامه نگار و محقق آمریکایی طی ده برنامه متوالی که از شبکه تلویزیونی PBS پخش شد با ارائه نتایج تحقیقات خود در این زمینه اظهار داشت:

 «مردم در سراسر جهان از مادی گرایی و ماتریالیسم خسته شده اند و به سرعت به سوی معنویت بازمی گردند و این بازگشت چندی است که آغاز شده است»

وی افزود:« دین و پیروی محض از اصول آن بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.»

متفکرانی چون جورج ویگل-اندیشمند غربی- «غیر مادی(مذهبی) شدن جهان را از واقعیت های برجسته زندگی اواخر قرن بیستم» می دانند.

دکتر «پنی کاینن» از محققان و اساتید دانشگاه فنلاند نیز معتقد است:

«[در جهان امروز]تمایل برای پذیرش دین به وجود آمده و این تمایل رو به افزایش است.»

 «پیتر شولاتور» نویسنده و مفسر سیاسی مشهور کشور آلمان٬ طی سخنرانی در سمینار اسلام و اختلافات فرهنگ جهانی اظهار می دارد:

«اکنون نهضت بازگشت به دین و مدینه فاضله آغاز شده است.»

«جرج متالینوس» استاد سیاسی کلیسا و دانشکده الهیات آتن(یونان) هم تصریح می کند:

«... در این عصر٬ مذهب و بازگشت به دیانت رونق گرفته است»

چنانکه پروفسور خوزه ماریا اندیشمند اسپانیایی هم می گوید:

«الان در دنیا رویکرد به مذهب چشمگیر است.»

«گوستاو ینبور» خبرنگار روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز نیز طی گزارشی از اجتماع گسترده ای که در آن

سخنرانان آمریکایی بر لزوم بازگشت به دین تاکید نمودند٬ اعلام نمود:

« نه تنها در آمریکا که در همه نقاط جهان توجه مردم به مذهب و خدا رو به افزایش چشمگیر است.»

عصری که در آن رویکرد بی گسترده و بی سابقهای در حوزه معارف توحیدی و دینی برای بازخوانی مجدد مفاهیمی آغاز گردید که نقش اساسی در شکل دهی به حیات معنوی و مادی بشر دارند.

گویا انسان سرخورده از آرزوهای بی حد و حصر مادی٬ برای ورود به ساحت جدیدی از حیات تاریخی خود آماده می گردد.

بسیاری از صاحب نظران بین المللی به این واقعیت اذعان دارند که «سالهای پایانی قرن بیستم حرکت های مذهبی شکل دیگری به خود گرفت و دین با ارائه مجدد پیامهای مذهبی و دگرگون سازی ساختار مذهبی وارد میدان شده است.»(۱)

به واقع می توان گفت:« بشر کنونی همه امیدش به دین و معنویت است٬ و بشر سرش به دیوار خورده٬ بازگشته خود را بیابد. غرب هم همه امیدش الان به دین است٬ پوپر و امثال او یعنی پوزیتیویست ها که پشت به دین کرده اند پنبه غفلت در گوششان است. به وضع معاصر غرب نظری بیندازد: غالب متفکران معاصر چه اهل دین و چه غیر اهل دین توضیحاتی راجع به دین و معنویت دارند.»(۲)

بحران همه جانبه دنیای مدرن٬ بشر معاصر را در مخمصه پیچیده ای قرار داده است و انسان عصر جدید آمال متعالی و معنوی خود را در غوغای نفس گیر ماده پرستی٬ از دست رفته می بیند٬ از همین روست که آهنگ عزیمت به قلمرو تاریخی دیگری را دارد.

« گفته اند -و شاید هم نه بی دلیل- که همه اصول نوآورانه عصر جدید اکنون خود در وضعیت بحرانی قرار گرفته اند٬ و در تایید این نظر دلایلی چند وجود دارد که نشان دهد انسان اروپایی مشغول جمع کردن خیمه و خرگاه خویش از سرزمین نوینی است که طی سیصد سال گذشته در ان رحل اقامت افکنده بود. این انسان آهنگ عزیمت به قلمرو تاریخی و شیوه زیستی دیگری دارد.»(۳)

پاورقی :

۱- ژیل کپل٬ اراده خداوند٬ ترجمه عباس آگاهی٬ ص۱۱

۲- دکتر رضا داوری٬ کیهان٬ ۲۰/۵/۶۹

۳- خوسو آرتگا ای گاست٬ انسان و بحران٬ ترجمه احمد تدین٬ ص۳

بسم الله الرحمن الرحیم

ابتدا یک نکته:مقصود من از بحث های جدیدی که با عنوان «دین و دنیای جدید» بر روی وبلاگ قرار می دهم، نمایاندن اهمیت دین و دینداری است. البته باید خاطرنشان کنم که این پست ها ادامه دار است و در آینده به کالبدشکافی دقیقتری ازانواع ادیان و بن بست های جوامع بدون معنویت خواهیم پرداخت. اگر در این بین نقل قولی از شخصیت خاصی صورت می گیرد، بهتر است به عنوان مشت نمونه خروار مورد توجه قرار گیرد وگرنه با این نقل قولها در پی استدلال برای اثبات کردن یک قضیه نیستم. امروز بحث های فلسفی مربوط به ضرورت دینداری به طور کامل و جامع انجام شده است و در اختیار همگان قرار دارد، اما مصداقهای عینی و ملموس این قضایا کمتر مورد عنایت واقع می شوند. و همین طور است مسئله انقلاب اسلامی ایران و تاثیرات آن در زندگی فردی و اجتماعی جامعه جهانی

اینک در ادامه سلسله بحث های دین و مذهب به مطلبی در مورد «تلاش جهانی برای آشنایی با اسلام» توجه کنید.

*برای خواندن دیگر پست ها در همین زمینه می توانید به آرشیو موضوعی، عنوان «دین و دنیای جدید» مراجعه کنید.
.........................................................................................................................................

  در عصر جدید، اشتیاق وصف ناپذیری از سوی شخصیت ها و مجامع علمی و تحقیقاتی جهان برای شناخت ابعاد مختلف اسلام و نیز تلاش برای شناسایی مقوله دین و دیگر ادیان الهی ظهور یافته است.

این تلاش ها به هر جهت، بخشی از تاثیرات شگرف انقلاب الهی و یکی از ویژگی های عصر جدیدی است که با قیام خالصانه خمینی کبیر آغاز گردید.

به عنوان نمونه می توان اشاره کرد که: « در بیست سال گذشته اسلام شناسی در آمریکا فقط در بعضی از دانشگاههای بزرگ تدریس می شدولی در حال حاضر تمام دانشگاه های کوچک و بزرگ درس اسلام شناسی دارند و این نشان دهنده تاثیر انقلاب اسلامی ایران است» (پروفسور ساشا دینا، از اساتید دانشگاه ویرجینیای آمریکا)

توشیو کوردا محقق و تازه مسلمان ژاپنی هم در این زمینه می گوید :

« قبل از انقلاب اسلامی ایران هر کتابی که با عنوان و محتوای اسلامی در ژاپن چاپ می شد دارای تیراژی کمتر از هزار نسخه بود. الحمدلله بعد از پیروزی انقلاب کتابهای اسلامی در ژاپن رو به گسترش رفته است.»

وی اضافه نمود :

« مدتی پیش کتابی در مورد روح و معنویت اسلام به زبان ژاپنی نوشتم که در عرض یک ماه بیش از بیست هزار نسخه آن به فروش رفت.»

در کره جنوبی نیز کتاب های مربوط به اسلام، سالانه بیش از یکصد هزار جلد به فروش می رسد. محمد اوزاکپ رئیس بنیاد فرهنگی (تقریب بین فرهنگ ها=Afifinity Intercultural) استرالیا هم در این خصوص می گوید : در استرالیا مردم گروه گروه به مساجد می آیند و در مورد اسلام سوال و تحقیق می کنند.